EUROPESE COMMISSIE DIRECTORAAT-GENERAAL PERSONEELSZAKEN EN ADMINISTRATIE  De directeur-generaal

Brussel,

Geachte heer,

Betreft: Verzoek om bijstand uit hoofde van artikel 24 van het statuut (D/395/03)

[Op 14 Juni 2003 heeft U een verzoek om bijstand ingediend bij de DG ADMIN.] 
Het verzoek houdt verband met het feit dat gewezen ambtenaren van de Europese Gemeenschappen verplicht worden – onder meer door het Nederlandse pensioenfonds "Sociale Verzekeringsbank" – een bijdrage aan de Nederlandse sociale zekerheid te betalen.

De communautaire instellingen beschikken over de nodige vrijheid bij de keuze van maatregelen en middelen om aan hun bijstandsplicht te voldoen. Ik heb besloten u bijstand te verlenen in de vorm van deze brief. Uw zaak is door de betrokken diensten – en met name door de Juridische Dienst van de Commissie – grondig onderzocht. Onderstaand vindt u de resultaten van het onderzoek.

Onderzocht is met name of artikel 15 van het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Gemeenschappen in uw geval van toepassing is. Krachtens dit artikel "stelt de Raad op verzoek van de Commissie met eenparigheid van stemmen de regeling vast inzake de sociale voorzieningen, welke op de ambtenaren en overige personeelsleden van de Gemeenschappen van toepassing zijn".

Deze regeling is in de eerste plaats vastgesteld bij Verordening (EEG, Euratom, EGKS) nr. 259/68 van de Raad van 29 februari 1968 (PB L 56 van 4 maart 1968) tot vaststelling van het statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen en de regeling welke van toepassing is op de andere personeelsleden.

Het statuut van de ambtenaren van de Europese Gemeenschappen voorziet onder meer in de volgende sociale voorzieningen: een ziekteverzekering (artikel 72), een verzekering tegen uit beroepsziekten en ongevallen voortvloeiende risico's (artikel 73) en een pensioenregeling (artikelen 77 tot en met 84). In bijlage VIII van het statuut wordt deze pensioenregeling nader uitgewerkt.

Artikel 77 van het statuut bepaalt dat een ambtenaar die ten minste tien dienstjaren heeft vervuld, recht heeft op ouderdomspensioen. Krachtens artikel 78 van het statuut heeft een ambtenaar recht op invaliditeitspensioen, wanneer hij blijvend invalide wordt, en deze invaliditeit als volledig wordt beschouwd, waardoor het hem niet mogelijk is werkzaamheden te verrichten die met een ambt van zijn loopbaan overeenkomen. Artikel 79 van het statuut voorziet in het recht op een overlevingspensioen. Krachtens artikel 72, lid 2, van het statuut blijven ambtenaren die tot hun 60e levensjaar in dienst van de Gemeenschappen zijn gebleven of die invaliditeitspensioen genieten, aangesloten bij het ziekenfonds van de Gemeenschappen. Eventueel worden ook rechthebbenden door de ziekteverzekering gedekt.

Gepensioneerde oud-ambtenaren van de Gemeenschappen ressorteren dus onder een specifieke, autonome en bij een verordening van de Raad vastgestelde regeling inzake sociale voorzieningen. De lidstaten kunnen hen bijgevolg niet verplichten om zich bij een nationale regeling inzake sociale voorzieningen aan te sluiten zonder artikel 15 van het Protocol betreffende de voorrechten en immuniteiten van de Europese Gemeenschappen te overtreden.

In dit verband zij ook gewezen op de vaste rechtspraak van het Hof van Justitie (zie bijvoorbeeld het arrest van 20 oktober 1981, Commissie/België, 137/80, Jurispr. blz. 2393, punt 7 en 8, en het arrest van 7 mei 1987, Commissie/Duitsland, 189/85, Jurispr. blz. 2075, punt 14), die stelt dat het ambtenarenstatuut bij een verordening in de zin van artikel 249 van het EG-Verdrag (het voormalige artikel 189 van het EEG‑Verdrag) is vastgesteld en dus een algemene strekking heeft, in al zijn onderdelen verbindend is en rechtstreeks in elke lidstaat toepasselijk is. Naast de werking die het statuut binnen de communautaire administratie heeft, bindt het de lidstaten dus ook voor zover hun medewerking voor de toepassing ervan noodzakelijk is.

Uit het voorgaande volgt dat er geen grond bestaat om gepensioneerde oud-ambtenaren van de Gemeenschappen te verplichten zich bij een nationale regeling inzake sociale voorzieningen aan te sluiten. Het standpunt van de "Sociale Verzekeringsbank" mist elke grondslag.

Ik geef u daarom de uitdrukkelijke toestemming om deze brief – die gebaseerd is op een diepgaand onderzoek van de betrokken diensten van de Commissie en met name van de Juridische Dienst – voor te leggen aan nationale autoriteiten of rechtbanken in het kader van elk geschil met betrekking tot het verplichte lidmaatschap van het Nederlandse stelsel.

Horst REICHENBACH